Karnizm

Melanie Joy, autorka książki „Dlaczego kochamy psy, jemy świnie i zakładamy krowy”, stworzyła nowe pojęcie, które określa ideologię pozwalającą na odmienne traktowanie różnych gatunków zwierząt – karnizm.

Co to jest Karnizm?

Karnizm jest niewidocznym systemem przekonań czy ideologią, która kształtuje ludzi tak, aby jedli (pewne) zwierzęta. Karnizm jest w zasadzie przeciwieństwem wegetarianizmu i weganizmu; „carn” oznacza „mięso” lub „z mięsa”, a „izm” określa system przekonań. Większość ludzi postrzega jedzenie zwierząt jako coś oczywistego, a nie jako wybór; w mięsożernych kulturach naszego świata, ludzie zwykle nie zastanawiają się nad tym, dlaczego uważają, że mięso pewnych zwierząt wzbudza w nich obrzydzenie, a innych jest apetyczne, czy dlaczego w ogóle jedzą zwierzęta. Ale skoro jedzenie zwierząt nie jest konieczne dla przetrwania w większości krajów naszego dzisiejszego świata, to jest wyborem – a wybory zawsze są rezultatem przekonań.

Uznajemy, że nie jedzenie zwierząt wywodzi się z systemu przekonań; wegetarianizm został nazwany wieki temu. O wegetarianach jednak nie mówimy „roślino-żercy”, ponieważ rozumiemy, że kryje się za tym ideologia, według której spożywanie zwierząt jest uważane za nieetyczne i niewłaściwe. Jednak „nie-wegeterianów” nazywamy „mięso-żercami”, tak jakby akt jedzenia mięsa był wyłączony z systemu przekonań, tak jakby tylko wegetarianie swój system przekonań stosowali do stołu obiadowego. Większość ludzi je świnie, ale nie je na przykład psów, ponieważ nie mają systemu przekonań, jeśli chodzi o jedzenie zwierząt.

Dlaczego więc karnizm nie został dotąd nazwany? Jednym z powodów jest to, że po prostu łatwiej jest rozpoznać ideologie, które wykraczają poza główny nurt. Ważniejszym jednak powodem jest to, że karnizm jest ideologią dominującą – ideologią tak rozpowszechnioną i zakorzenioną, że jej doktryny są uważane za zdrowy rozsądek – „taki jest porządek świata” – a nie za rozpowszechniony zestaw poglądów. Karnizm jest także ideologią przemocy i wyzysku; ideologia ta ogarnia intensywną, prowadzoną na szeroką skalę, zbędną przemoc i eksploatację zwierząt. Nawet produkcja tak zwanego humanitarnego mięsa (i innych produktów odzwierzęcych), stanowiąca niewielki procent obecnej światowej produkcji mięsa, eksploatuje zwierzęta, które często są brutalnie traktowane.

Założenia karnizmu są sprzeczne z podstawową moralnością wielu ludzi, którzy świadomie nie popieraliby wyzysku innych czy aktów przemocy wobec czujących istot. Tak więc karnizm, tak jak inne oparte na przemocy i wyzysku ideologie, musi ukrywać się, aby zapewnić sobie udział społeczeństwa; bez powszechnego poparcia, ten system by się załamał.

Wszystkożercy, Mięsożercy i Karniści

Jak już wcześniej wyjaśniono, nazwa „jedzący mięso” jest nieścisłym określeniem dla nie-wegetarianów. Inne powszechnie używane nazwy „wszystkożerca” i „mięsożerca” są także nieścisłe – i te etykietki mogą być nawet szkodliwe dla zwierząt, jako że umacniają przekonanie, że jedzenie zwierząt jest naturalne – jest to jeden z zakorzenionych i zachęcających mitów, wykorzystywanych w celu uzasadnienia karnizmu.

Nazwy „Wszystkożerca” i „mięsożerca” opisują fizjologiczną skłonność raczej niż czyjś ideologiczny wybór: „wszystkożerca” to zwierzę, w tym człowiek, które może trawić tak żywność roślinną jak i mięso (i jeśli ludzie są z natury wszystkożercami, co budzi wątpliwości, to wegetarianin jest wszystkożercą tak samo jak ktoś, kto je zwierzęta); a mięsożerca to zwierzę, które aby przetrwać, musi jeść mięso.

Z powodów wymienionych powyżej, „karnista” jest najbardziej odpowiednią nazwą dla ludzi jedzących mięso. Określenie ‘karnista’ nie powinno brzmieć pejoratywnie, ma jedynie określić osobę, która działa zgodnie z założeniami karnizmu – tak jak „kapitalista”, „buddysta”, „socjalista” lub „raw-foodysta”, na przykład, określają tych, którzy działają zgodnie z daną ideologią. Jeśli mamy nazwę dla wegetarianów, to sensowne jest nazwanie ludzi, których zachowanie odzwierciedla przeciwny system przekonań.

„Karnista” różni się jednak od wyżej wymienionych „-stów” w tym znaczeniu, że większość karnistów nie zdaje sobie sprawy z tego, że tak naprawdę są karnistami, ponieważ karnizm jest niewidoczny; wielu ludzi jest zasadniczo mimowolnymi karnistami. Określenie „karnista” może jednak być uważane za obraźliwe, ponieważ na pewnym poziomie ludzie uważają zbędne zabijanie i konsumpcję zwierząt za niestosowne. Paradoksalne jest to, że określenie ‘karnista’ powinno być używane ze szczególnym wyczuciem.

Karnistyczny system obronny

Ideologie takie jak karnizm, utrzymują swoją żywotność, ucząc nas, abyśmy nie myśleli i nie czuli, kiedy podążamy ich torem, a jednym z głównych sposobów, aby tego dokonać, jest posługiwanie się układem mechanizmów, które działają tak na poziomie społecznym jak i psychologicznym. „Karnistyczny układ obronny” skrywa sprzeczności między naszymi moralnymi wartościami a zachowaniami, pozwalając nam uczynić wyjątek w sytuacjach, które normalnie nazwalibyśmy nieetycznymi.

Główną obroną tego systemu jest niewidoczność, a ideologia ta pozostaje niewidoczna przede wszystkim dzięki temu, że nie została nazwana: jeśli nie nazwiemy jej, nie zobaczymy jej, a jeśli nie widzimy jej, nie będziemy o tym mówić czy poddawać w wątpliwość. Jednak nie tylko ta ideologia jest niewidoczna, niewidoczne są również ofiary tego systemu: biliony zwierząt hodowlanych, które trzymane są na uboczu, i tym samym wygodnie z dala od społecznego sumienia; coraz bardziej zniszczone środowisko; wyzyskiwani i często brutalnie traktowani pakowacze mięsa i pracownicy rzeźni; oraz konsumenci mięsa, narażeni na najpoważniejsze choroby świata uprzemysłowionego, których wychowano tak, aby odcięli się psychicznie i emocjonalnie od prawdy, jaka kryje się za jedzeniem mięsa.

Ale niewidoczność jest tylko pierwszą linią obrony w fortecy karnizmu; niemożliwe jest pełne ukrycie prawdy. Kiedy więc niewidoczność kruszy się, systemowi potrzebne jest zaplecze. Dlatego karnizm uczy nas, że jedzenie zwierząt jest konieczne, a czyni to prezentując mity na temat mięsa (i innych produktów odzwierzęcych) w sposób, jakby były one faktami, promując to, co ja nazywam Trzema Uzasadnieniami ‘N’ – jedzenie zwierząt jest normalne, naturalne i niezbędne. Te trzy ‘N’ są zinstytucjonalizowane – są uznawane i popularyzowane przez wszystkie większe społeczne instytucje, od rodziny do państwa – i, może nie jest to zaskoczeniem, w ciągu dziejów przywoływano je jako uzasadnienie dla innych agresywnych ideologii wyzysku (jak niewolnictwo, dominacja mężczyzn etc.)

Karnizm broni się także zniekształcając naszą percepcję mięsa i zwierząt, które jemy, żebyśmy czuli się na tyle komfortowo, aby je jeść. Uczymy się na przykład, by postrzegać zwierzęta hodowlane jako przedmioty (w j. angielskim o kurczaku mówi się „coś”, a nie „ktoś”) i jako abstrakcję, która nie ma żadnej osobowości (np. świnia to świnia i wszystkie świnie są takie same), oraz poprzez tworzenie w naszym umyśle ścisłych kategorii, tak abyśmy mogli mieć zupełnie odmienne uczucia i zachowania wobec różnych gatunków (np. wołowina jest smaczna, ale psie mięso jest ohydne; krowy są do jedzenia, a psy są naszymi przyjaciółmi).

Istnieje wiele innych mechanizmów obronnych, które zazębiają się i wspierają te wyżej wymienione, ale wszystkie funkcje obronne mają jeden cel: zablokowanie naszej świadomości i empatii w stosunku do zwierząt hodowlanych i produktów wykonanych z ich ciała. Jednak mając świadomość karnistycznego systemu obronnego, jesteśmy mniej narażeni na jego wpływ; jesteśmy w stanie wyjść poza system i spojrzeć na kwestię jedzenia zwierząt własnymi oczami, a nie poprzez soczewki karnizmu.

http://www.carnism.com

http://www.facebook.com/#!/pages/Dlaczego-kochamy-psy-jemy-swinie-i-zakladamy-krowy/111176498920504

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: